Türk taşımacılarının İran güzergâhında karşılaştığı ayrımcı uygulamalara karşı harekete geçen UND II. Başkanı Ergun Bilen, Türkiye ve İran’ın ilgili kamu kurumlarıyla uluslararası taşımacılık kuruluşlarını Maku’da aynı masa etrafında buluşturdu. Akşam saatlerine kadar devam eden müzakerelerde Türk nakliyecisinin pazardaki rekabet gücünü zayıflatan uygulamalar tek tek ele alınırken, görüşmelerin ilk somut sonucu sınırdaki sıra sisteminin elektronik, şeffaf ve adil bir yapıya kavuşturulması yönünde sağlanan mutabakat oldu.
Türk taşımacısının İran’da eşit rekabet şartlarına kavuşması için çalışmalarını sahada sürdüren Uluslararası Nakliyeciler Derneği, sektörün uzun süredir karşı karşıya bulunduğu sorunları doğrudan uygulayıcı ve karar verici makamların gündemine taşıdı.
UND II. Başkanı Ergun Bilen’in öncülüğünde yürütülen temaslarda, sorunların yalnızca tespit edilmesiyle yetinilmedi. Türkiye ve İran’daki kamu kurumları, gümrük idareleri, sektör temsilcileri ve uluslararası kuruluşlar aynı masa etrafında buluşturularak çözüm yolları doğrudan muhataplarıyla müzakere edildi.
İran İslam Cumhuriyeti Gümrüğü Transit Denetim Dairesi Genel Müdürü Çangiz Khanari, Genel Müdür Yardımcısı Soreyya ve Bazargan Gümrük Müdürlüğü Başkan Vekili Mohsen Bahgipour, Gürbulak Gümrük Müdürü Cabbar Aladağ, Ticaret Bakanlığı temsilcileri, UND heyeti ve IRU yetkililerinin katılımıyla gerçekleştirilen görüşmeler, akşam saatlerine kadar devam etti.
“Pazardaki denge Türk taşımacısının aleyhine değişiyor”
Türkiye–İran taşımacılık pazarındaki mevcut tablonun sürdürülebilir olmadığını belirten UND II. Başkanı Ergün Bilen, Türk nakliyecisinin yalnızca sınır geçişlerinde değil, İran içerisindeki taşıma faaliyetlerinde de eşit ve öngörülebilir şartlara sahip olması gerektiğini vurguladı.
Bilen, şu değerlendirmede bulundu:
“Türk nakliyecisinin komşu ülkelerde ve faaliyet gösterdiği bütün pazarlarda eşit şartlarda çalışabilmesi, haksız rekabetin önlenmesi ve ülkemizin uluslararası taşımacılık pazarındaki payının artırılması en temel gayemizdir.
Bugün üzülerek görüyoruz ki Türkiye–İran taşımacılık pazarındaki denge, Türk taşımacısının aleyhine değişiyor. İranlı nakliyecilerin pazardaki payı her geçen gün artarken, Türk firmalarının rekabet gücü çeşitli uygulamalar nedeniyle zayıflıyor. Bu tabloyu değiştirmek için sektörümüze sahada sahip çıkmalı, ilgili bütün kurumları çözüm etrafında buluşturmalı ve müzakere masasında sonuç almalıyız.”
Türk taşımacısının önündeki engeller tek tek masaya yatırıldı
Görüşmelerde, Türk taşımacılarının İran’da karşılaştığı ve pazardaki rekabet gücünü doğrudan etkileyen uygulamalar bütün yönleriyle ele alındı.
Türk araçlarının yüklerini boşalttıkları yer dışında başka bir noktadan dönüş yükü almalarının engellenmesi, sınır geçişlerinde İran plakalı araçlara öncelik tanındığı yönündeki sektör şikâyetleri, triptik karnesi zorunluluğu, akaryakıt temininde karşılaşılan ayrımcı uygulamalar ve İranlı firmaların Türk taşımacılarını tercih etmeleri durumunda ilave vergiyle karşılaşmaları, müzakerelerin temel gündem maddelerini oluşturdu.
Bilen ve beraberindeki heyet, söz konusu uygulamaların münferit birer operasyon sorunu olarak değerlendirilemeyeceğini; bütün bu engellerin bir araya geldiğinde Türk taşımacısının maliyetini yükselttiğini, operasyon kabiliyetini sınırlandırdığını ve Türkiye’nin ikili taşımacılık pazarındaki payını aşındırdığını muhataplarına aktardı.
Akşam saatlerine kadar süren müzakerelerde, sektörün yaşadığı sorunlar yalnızca dile getirilmedi; her başlık için ilgili kurumların sorumluluk alanları ve atılması gereken çözüm adımları da doğrudan muhataplarıyla değerlendirildi.
İlk somut sonuç: Elektronik ve şeffaf sıra sistemi
Görüşmelerin ilk somut kazanımı, sınırdaki araç sıra sisteminin elektronik ortama taşınması konusunda sağlanan mutabakat oldu.
Hayata geçirilmesi planlanan yeni sistemle araç sırasının şeffaf, izlenebilir ve denetlenebilir bir yapıya kavuşturulması; taşıyıcılar arasında eşitliğin sağlanması ve herhangi bir ülkenin araçlarına öncelik tanındığı yönündeki tereddütlerin ortadan kaldırılması hedefleniyor.
Elektronik sıra sisteminin kısa süre içerisinde uygulamaya alınması öngörülürken, UND sistemin kuruluş ve işleyiş sürecini sahadan takip edecek.
Bilen, sağlanan mutabakatın önemli ancak tek başına yeterli olmadığının altını çizerek şu mesajı verdi:
“Elektronik sıra sistemi konusunda sağlanan mutabakat, görüşmelerimizin ilk somut sonucudur. Ancak gündemimiz yalnızca bundan ibaret değildir. Türk taşımacısının önündeki her engel kaldırılana ve İran’da eşit rekabet şartları sağlanana kadar hem sahada olmaya hem de müzakere masasında sektörümüzün haklarını kararlılıkla savunmaya devam edeceğiz.”
Toplantıyla sınırlı kalmayacak, uygulama sahada izlenecek
Maku’daki görüşmeler, UND’nin sorunları yalnızca raporlayan veya ilgili kurumlara ileten bir yapı olmanın ötesinde, çözümün bütün taraflarını bir araya getiren aktif koordinasyon yaklaşımını ortaya koydu.
Ergun Bilen’in başkanlığındaki heyet, Türk taşımacısının karşılaştığı sorunları doğrudan sahadan karar vericilere taşırken, varılan mutabakatların uygulamaya yansıyıp yansımadığını da yakından takip edecek.
UND, elektronik sıra sisteminin devreye alınmasından akaryakıt uygulamalarına, dönüş yükü kısıtlamalarından vergisel engellere kadar gündeme getirilen her başlıkta somut ilerleme sağlanmasını hedefliyor. Süreç, Türk taşımacısı İran pazarında adil, eşit ve öngörülebilir çalışma şartlarına kavuşuncaya kadar kurumlar arası temaslarla sürdürülecek.
Türkiye ve İran heyeti geniş katılımla sahadaydı
Gerçekleştirilen görüşmelerde Türkiye heyetinde; Gerçekleştirilen görüşmelerde Türkiye heyetinde; Gürbulak Gümrük Müdürü Cabbar Aladağ, Ticaret Bakanlığı Ticaret Uzmanı Ramazan Arı, UND II. Başkanı Ergun Bilen, UND Başkan Yardımcısı Mutluhan Akan, UND İcra Kurulu Başkan Yardımcıları Kadir Çirkin ve Alpdoğan Kahraman, UND Gürbulak Temsilcisi Ersin Şimşek, UND Gürbulak Çalışma Grubu Başkanı Ömer Karahan, Çalışma Grubu Üyesi Sinan Rehber, UND Mersin Çalışma Grubu Üyesi Erkan Boran ile IRU Bölge ve Orta Doğu Daimi Temsilcisi Erman Ereke yer aldı.
Toplantıya İran tarafından; Maku Valisi Şehla Tacfer, İran İslam Cumhuriyeti Gümrüğü Transit Denetim Dairesi Genel Müdürü Çangiz Khanari, Genel Müdür Yardımcısı Soreyya ve Bazargan Gümrük Müdürlüğü Başkan Vekili Mohsen Bahgipour; Karayolu ve Şehircilik Bakanlığından Jafer Jamili ve Soheyla Moradi; Karayolları ve Karayolu Taşımacılığı Kurumundan Hoseyni Mirzayi; Bazergan Sınır Kapısı Müdürü İraj Azadi; İran İslam Şûrası Meclisi Araştırma Merkezinden Hamid Reza Fori ve Servin Molayi Neseb; İran Ulusal Petrol Ürünleri Dağıtım Şirketi Urmiye Bölge Müdürü Mocarred; Ticaret Geliştirme Kurumu Ticaret Ataşesi Daryuş Vosughi; İran ve Tahran Ticaret Odalarından Ghanbarpour, Peyman Sanandeji, Behnam Faramarziyan ve Şahire Naderi; İran Uluslararası Nakliyeciler Birliği ile sektör kuruluşlarından Kasım Habibpur, Ramerd Eftekhar, Amir Hossein Momeni, Reza Ghasemi, Akber Faghri, Novruz Ali Gholizade, Jafar Nayebi ve Kord Ogli ile İran Taşımacılık ve Lojistik Federasyonu Başkanı Ali Mahmoudi Saray katıldı.
Kaynak: UND
